Wie tien jaar geleden geld nodig had voor zijn bedrijf, belde de bank. Vandaag is dat nog maar één optie tussen meerdere, en voor kleinere bedragen niet eens de meest voor de hand liggende. Op 10 september overhandigde speciaal gezant mkb-financiering Menno Snel zijn rapportage aan minister Beljaarts van Economische Zaken, met aanbevelingen om leningen tot een miljoen euro toegankelijker te maken. De aanleiding is duidelijk: steeds meer ondernemers regelen hun financiering inmiddels buiten de bank om, bij crowdfundingplatforms, leasemaatschappijen en factormaatschappijen.
Waarom de bank niet meer de vanzelfsprekende keuze is
Banken houden zich aan strenge kapitaaleisen, en die eisen wegen extra zwaar bij kleine, risicovollere leningen. Het beoordelen van een lening van 30.000 euro kost een bank ongeveer evenveel handwerk als een lening van 3 miljoen euro, terwijl de opbrengst een fractie is. Daardoor wijzen ze kredieten onder de 50.000 euro vaker af, terwijl juist dat segment voor veel mkb'ers het meest gevraagd is: een horecaondernemer die snel nieuwe keukenapparatuur nodig heeft, of een webshop die tijdelijk extra voorraad moet inkopen voor het hoogseizoen. De Nederlandsche Bank signaleert dat niet-bancaire financiers een relatief groot marktaandeel hebben veroverd in precies dat gat dat banken openlaten. Herken je dit als ondernemer? Dan sluit dat aan bij wat we eerder schreven over hoe banken wel weer uitlenen, maar het mkb zelf voorzichtig blijft met investeren.
Wat de cijfers laten zien
De Financieringsmonitor van het CBS, gepubliceerd in februari, bevestigt het beeld met harde cijfers. In 2025 had 15 procent van het mkb behoefte aan nieuwe externe financiering, tegenover 20 procent in 2019. Van de bedrijven die op zoek gingen, vond 55 procent uiteindelijk financiering, tegen 51 procent zes jaar eerder. Ondernemers zijn dus selectiever geworden, maar wie zoekt, vindt vaker iets. Volgens datzelfde onderzoek van het CBS groeide het totale volume aan niet-bancaire financiering opnieuw, ook al bleef het aandeel ten opzichte van bancaire financiering ongeveer gelijk. Het totale bedrag dat banken en niet-bancaire financiers samen hebben uitstaan bij het mkb, ligt inmiddels rond de 122 miljard euro, ongeveer een derde van wat het mkb bijdraagt aan het Nederlandse bruto binnenlandse product.
Welke alternatieven ondernemers steeds vaker kiezen
De opties buiten de bank om zijn inmiddels behoorlijk uitgekristalliseerd:
- Factoring: je verkoopt je openstaande facturen aan een factormaatschappij en krijgt direct liquiditeit, in plaats van dertig tot zestig dagen te wachten tot een klant betaalt.
- Leasing: machines, bedrijfswagens of apparatuur financier je zonder je eigen vermogen aan te spreken, en de kosten lopen mee in je maandelijkse begroting.
- Crowdfunding: particulieren en investeerders leggen samen een bedrag bijeen, vaak voor bedrijven met een verhaal dat aanspreekt buiten de balans om.
- Private debt fondsen en kredietunies: gericht op middellange leningen waar banken terughoudend in blijven, met meer maatwerk dan een standaard bankproduct.
Twijfel je nog tussen een traditionele lening en een van deze routes? Onze eerdere uitleg over wat een zakelijke lening precies inhoudt zet de verschillen op een rij.
Waar je op moet letten voordat je kiest
Alternatieve financiering is doorgaans duurder dan een banklening, dus reken door of de snelheid en flexibiliteit die meerprijs waard zijn. Vraag altijd het volledige kostenplaatje op, inclusief afsluitkosten en eventuele boeterente bij vervroegd aflossen, want die verschillen enorm tussen aanbieders. Check ook of je financier is aangesloten bij het Keurmerk Erkend MKB Financier, dat sinds 1 januari is overgedragen aan de nieuwe organisatie Finankeur. Dat keurmerk zegt iets over de gedragscode waar een financier zich aan houdt, en dat is geen overbodige luxe in een markt die nog volop in beweging is. Let daarnaast op de voorwaarden rond onderpand: het huidige zekerhedenrecht is grotendeels geschreven met banken in gedachten, waardoor niet-bancaire financiers soms lastiger zekerheden kunnen vestigen dan een bank. Een aangenomen motie moet dit voor die financiers gaan verbeteren, en de minister moet hier in het tweede kwartaal van 2026 officieel op reageren. Ondernemers die eerst hun eigen kosten op orde willen krijgen voordat ze extern geld aantrekken, doen er goed aan ook te kijken naar de nieuwe zzp-regels die de personeelskosten kunnen opdrijven, want elke besparing daar vergroot de ruimte om straks financiering aan te trekken.
Wat dit betekent voor je volgende financieringsvraag
De bank blijft een logische eerste stap voor grotere, langlopende leningen, maar voor kleinere bedragen en snelle liquiditeit is het speelveld inmiddels breder dan een paar jaar geleden. Vergelijk minimaal twee routes voordat je tekent, vraag naar het keurmerk van de aanbieder, en reken de werkelijke kosten door inclusief rente en looptijd. Praat er ook over met je boekhouder of accountant: die ziet inmiddels vaker klanten die met een combinatie van financieringsvormen werken, bijvoorbeeld deels factoring voor de lopende kasstroom en deels lease voor nieuwe apparatuur, in plaats van alles bij één partij onder te brengen. Wie dat huiswerk doet, staat aanzienlijk sterker aan de onderhandelingstafel, of dat nu bij een bank is of bij een factormaatschappij.